Vervuild water: wat betekent het en wat kun je doen bij zorgen?

Wat is vervuild water?

Vervuild water is water met daarin schadelijke stoffen, zoals chemische stoffen, afvalstoffen, olie, brandstoffen, meststoffen of andere vervuilende materialen. Deze schadelijke stoffen kunnen terechtkomen in oppervlaktewater, denk aan sloten, rivieren en meren. Dit water staat altijd in verbinding met de bodem en soms ook direct met ander oppervlaktewater. Zo kan vervuiling zich makkelijk verspreiden en uiteindelijk zelfs in het grondwater terechtkomen.

Vervuild water kan schade veroorzaken aan planten, dieren en complete ecosystemen (natuurgebieden). Daarnaast leidt watervervuiling soms tot grote risico's voor de volksgezondheid en ons drinkwater. Het is dan ook erg belangrijk om vervuiling snel te herkennen en direct aan te pakken. Zo kan worden voorkomen dat schadelijke stoffen zich nog verder verspreiden en het vervuilde water voor nog grotere risico’s zorgt.

Het aanpakken van watervervuiling is niet iets wat je alleen hoeft te doen. In elke regio controleert de omgevingsdienst of bedrijven en personen zich aan milieuregels houden. Als je denkt vervuild water te herkennen, dan kun je hier melding van maken bij de omgevingsdienst in jouw regio.

Op Slachtofferwijzer lees je meer over hoe en waar je melding kunt doen van vervuild water, of een andere vorm van vervuiling of overlast in je leefomgeving.

Hoe ontstaat watervervuiling?

Soms ontstaat de vervuiling van water plotseling, maar vaak wordt water langzaam en heel ongemerkt vervuild. Dan komen schadelijke stoffen, bijvoorbeeld via de bodem, langzaam in natuurlijk water zoals sloten terecht.

Watervervuiling kent heel veel verschillende oorzaken. Watervervuiling kan ontstaan door verboden activiteiten van een fabriek of bedrijf. Zoals het lozen (weg laten stromen) van giftige stoffen in het riool, of het illegaal dumpen van afval in de natuur.

Maar ook als bedrijven zich netjes aan de milieuregels houden, kan watervervuiling voorkomen. Dit wordt ook wel 'lawful but awful' genoemd. Dat betekent dat activiteiten gevolgen kunnen hebben voor de leefomgeving en ze toch binnen de geldende vergunningen of regels vallen. Zelfs als een bedrijf een vergunning heeft, kun je als omwonende dus overlast ervaren door vervuild water in je leefomgeving.

Op Slachtofferwijzer lees je meer over illegale lozing en uitstoot van chemische stoffen (zoals ZZS) in water en lucht. Of lees meer over wat je kunt doen als je met milieucriminaliteit te maken hebt.

Wanneer is vervuild water gevaarlijk?

Of water vervuild is, is niet altijd direct te merken. Dat brengt risico’s met zich mee, want vervuild water kan schadelijk zijn voor je leefomgeving en je eigen veiligheid. Vervuild water vormt vooral een risico in de volgende situaties:

• Mensen of dieren komen in direct contact met het vieze water.
• Het water wordt gebruikt om te drinken, om in te zwemmen of om in te vissen.
• Sommige schadelijke stoffen hopen zich op (zoals in de grond, in de natuur of in je lichaam).
• De watervervuiling verspreidt zich naar andere gebieden.

Sommige schadelijke stoffen in water zorgen meteen voor merkbare problemen, andere richten pas na jaren schade aan. Omdat je schadelijke stoffen niet altijd kunt zien of ruiken, blijft het gevaar soms lang onopgemerkt.

Vervuild water in je omgeving

Vervuild water kan op heel veel plekken voorkomen, denk aan:

• sloten;
• grachten;
• natuurgebieden, en
• vijvers.

Zeker in de buurt van industrie of landbouw is het risico op vervuild water groter.

Water blijft nooit op één plek. Door regen en stroming kan de vervuiling zich gemakkelijk via de bodem en het grondwater verder verspreiden naar de omgeving. Dit kan gevolgen hebben voor de natuur, en mogelijk ook voor de leefbaarheid en veiligheid van jouw leefomgeving.

Daarnaast kan het stress geven als je je zorgen maakt over watervervuiling in je eigen buurt. Maar je staat er niet alleen voor.

Bij zorgen en vragen over vervuild water in je leefomgeving mag je altijd contact opnemen met de omgevingsdienst in jouw regio. Een melding maken van vervuild water is altijd slim: naar aanleiding daarvan kan worden besloten het vervuilde water te onderzoeken. Zo kwam het waterschap bijvoorbeeld meteen controleren na Joery’s melding over witgekleurd slootwater in zijn omgeving. Op Slachtofferwijzer lees je het hele verhaal van Joery en zijn strijd tegen vervuiling door staalslakken in Spijk.

Wanneer moet je je zorgen maken bij vervuild water?

Zie je af en toe wat troebel water na een zware regenbui? Dan is er meestal niets aan de hand. Maar in sommige gevallen kan vervuild water wel reden geven om je zorgen serieus te nemen, bijvoorbeeld:

• wanneer je duidelijke en vreemde sporen van vervuiling in het water ziet;
• wanneer het water na een tijdje weer normaal lijkt maar de afwijkingen vervolgens steeds weer terugkomen, en
• bij gezondheidsklachten na contact met vervuild water.

Is het duidelijk dat de watervervuiling wordt veroorzaakt door een bedrijf of persoon? En lijkt een bedrijf of persoon informatie achter te houden over de oorzaak van de vervuiling? Dan zou dat mogelijk een teken kunnen zijn dat het om overtreding van milieuregels gaat. Zeker als milieuregels bewust en regelmatig worden overtreden waardoor water vervuild raakt, kan dit grote gevolgen hebben voor je leefomgeving en gezondheid.

Soms zijn er duidelijke signalen van watervervuiling, zoals verkleuring, stankoverlast of dode vissen. Maar vervuiling van water is niet altijd zo duidelijk zichtbaar of merkbaar. Twijfel je of water vervuild is of niet? Ook dan is het goed om oplettend te zijn.

Wat kun je doen bij vervuild water?

Weet je of vermoed je dat er sprake is van vervuild water? Dan zijn er een aantal stappen die je kunt nemen:

• Vermijd contact: raak het vervuilde water niet aan, drink het niet, gebruik het niet bij het bereiden van maaltijden, en laat ook huisdieren (en kinderen) er niet mee in aanraking komen op deze manieren.
• Leg de situatie vast: noteer de locatie, datum en tijd en maak als het kan ook duidelijke foto's. Dit is handig bij het doen van een melding, maar ook voor jezelf (bijvoorbeeld om bij te houden wanneer het water vervuild lijkt als het vaker voorkomt).
• Meld de (mogelijke) watervervuiling: geef de informatie door aan de organisatie die hierover gaat; meestal is dit de omgevingsdienst of de gemeente. Ook bij twijfel.
• Bij gezondheidsklachten naar de huisarts: ervaar je gezondheidsklachten na in aanraking te zijn gekomen met vervuild water, zoals het drinken ervan? Dan is het slim om contact op te nemen met je huisarts. Bij aanraking van vervuild water is het aan te raden direct je huid met schoon water af te spoelen.

Goed om te weten: je mag ook contact opnemen met een van de organisaties bij twijfel of zorgen over vervuild water. Je hoeft dus niet te wachten tot je zeker weet of het water vervuild is, of tot het vervuilde water tot (meer) schade heeft geleid.

Ook hoef je niet zelf te bewijzen hoe ernstig het probleem is. Dat zoeken experts van de overheid verder uit zodra het probleem bij hen bekend is. Door melding te maken van (mogelijk) vervuild water bij een van de overheidsorganisaties, kun jij ze hier wel op wijzen.

Is het duidelijk dat de watervervuiling wordt veroorzaakt door een bedrijf of persoon? En wordt er geheimzinnig gedaan over wat er precies in je omgeving gebeurt (of is gebeurd) wat het vervuilde water veroorzaakt (heeft)? Dan zou dat mogelijk een teken kunnen zijn dat het om overtreding van milieuregels gaat. Ga er niet zelf op af, maar deel je vermoedens met een van de organisaties die hierover gaat.