Wat is PFAS?

Ze zitten in je pan, je regenjas en de grond onder je voeten: PFAS. PFAS is een verzamelnaam voor chemische stoffen die nauwelijks afbreken en zich kunnen ophopen in mens en milieu. Deze chemische stoffen zijn overal. Steeds meer mensen maken zich grote zorgen. In dit artikel lees je alles over deze PFAS en de gevaren voor onze gezondheid en het milieu.

PFAS en milieuvervuiling

PFAS zijn een ramp voor de natuur. Dit komt vooral door de volgende drie problemen:

• Verspreiding via industrie en afval: fabrieken hebben jarenlang PFAS uitgestoten via de lucht en het afvalwater. Ook als we producten met PFAS weggooien, komen de stoffen via stortplaatsen in de natuur terecht.
• Bodemverontreiniging: zodra PFAS in de natuur komen, komt het in de grond terecht. Omdat de stof niet afbreekt, blijft de bodem eeuwenlang vervuild. Rondom oude fabrieken die veel PFAS uitstoten is de grond vaak zo vuil dat er niet meer gebouwd of geboord mag worden.
• Waterkwaliteit: regen spoelen PFAS uit de bodem door naar het grond- en oppervlaktewater. Daardoor stromen PFAS zo onze rivieren in. Dit is een groot probleem voor onze waterkwaliteit, want het filteren van PFAS uit drinkwater is heel moeilijk en duur. Dit schaadt planten, dieren én mensen.

Is PFAS een zeer zorgwekkende stof (ZZS)?

Veel PFAS-stoffen vallen onder de noemer Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Dit zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu omdat ze giftig zijn, slecht afbreken en zich opstapelen in het lichaam.

De overheid is hier extra alert op. Omdat PFAS nooit vanzelf verdwijnen, telt elke gram die erbij komt. De overheid wil voorkomen dat deze stoffen in onze leefomgeving terechtkomen en zo de volksgezondheid bedreigen.

Daarom zijn strenge beperkingen en goed toezicht heel belangrijk. Door de uitstoot van fabrieken streng te controleren en het gebruik van PFAS te verbieden, beschermen we de natuur en onze toekomst. Zonder streng toezicht wordt de vervuiling ongemerkt steeds erger, met alle gevolgen van dien voor ons drinkwater en onze gezondheid.

Wanneer is PFAS reden tot zorg?

PFAS worden een reden tot grote zorg in de volgende situaties:

• Voor omwonenden: mensen die dicht bij chemische fabrieken wonen, lopen extra risico. Zij ademen vaker vervuilde lucht in of eten groenten uit eigen tuin waar PFAS in zit. Als PFAS in de directe leefomgeving zitten—zoals in het drinkwater of de bodem van een woonwijk—is dat alarmfase één. De stoffen verplaatsen zich snel en blijven daar liggen.
• Bij langdurige blootstelling: eenmalig contact met PFAS is meestal niet gevaarlijk. Het echte risico ontstaat als de blootstelling niet één keer is, maar dag in dag uit doorgaat. De gifstof stapelt zich dan op in je lichaam.
• Bij onduidelijke informatie: als de overheid of bedrijven niet open zijn over de uitstoot, ontstaat er angst. Onzekerheid is op zichzelf een belangrijk signaal dat er direct onderzoek nodig is.

Wat kun je doen bij zorgen over PFAS?

Maak je je zorgen over PFAS? Dit kun je zelf doen:

• Informatie inwinnen: kijk op de website van je gemeente, de GGD of het RIVM. Zij weten precies hoe het staat met de bodem- en waterkwaliteit in jouw buurt.
• Je klachten bespreken: heb je specifieke klachten of zorgen over jouw gezondheid? Bespreek dit dan altijd met je huisarts.
• Situaties vastleggen: vermoed je een probleem? Noteer de details. Leg de exacte plaats, de duur en de omstandigheden vast (maak eventueel foto's). Dit helpt bij later onderzoek.
• Melding doen: zie of vermoed je een mogelijke vervuiling door bijvoorbeeld een fabriek of een stortplaats? Meld dit direct bij de omgevingsdienst of de gemeente. Op deze pagina lees je waar je een melding van een milieudelict kan doen.

Meer informatie over PFAS

• Op waarzitwatin.nl vind je meer uitleg over PFAS in tapijt, pannen en regenkleding en hoe je hier goed en veilig mee kan omgaan.
• Op de website van het RIVM vind je meer achtergrondinformatie over PFAS en PFAS-maatregelen.